Content in Serbian
This text is in Serbian. Use your browser's built-in translation (right-click → Translate) or view the original Serbian page. Full English translations are being added gradually.
Žitije
Sveta Majka Angelina, despotisa srpska, jedna je od najpoštovanijih svetih žena u srpskom pravoslavlju. Njen lik je lik majke, izgnanice, dobrotvorke i monahinje — žene koja je u progonstvu ostala stubom srpskog duha i pravoslavne vere. Rodila se sredinom 15. veka u albanskoj porodici plemenitoga porekla, a udala se za Stefana Brankovića, sina despota Đurađa Brankovića. Stefan je bio slep od rođenja (ili je oslepeo u ranom detinjstvu), pa je u narodu poznat kao Stefan Slepi, no njegova slеpota tela bila je praćena duhovnom jasninom i svetošću kojom je zadivljavao savremenike.
Posle pada Despotovine Srbije 1459. godine i turskog osvajanja srpskih zemalja, Angelina je s mužem Stefanom i decom — sinovima Jovanom i Maksimom, i ćerkom Marijom — lutala u traženju utočišta i zaštitnika. Prošli su kroz Albaniju, Italiju i Ugarsku, uvek noseći sa sobom mošti srpskih svetitelja i rukopise, brižljivo čuvajući baštinu srpske kulture i Crkve u vreme kada je srpska zemlja bila pod tuđinskom vlasti. U toj muci begunca i prognanika, Angelina nikad nije izgubila veru ni nadu, nego je svojom tihoćom i čvrstinom bila utešiteljka celoj porodici i pratiocu.
Kada je ugarski kralj Matija Korvin preuzeo zaštitu nad srpskim despotima, porodica Branković dobila je posed u Sremu. Tu je despotovica Angelina odigrala svoju možda najvažniju ulogu — kao graditeljiса i ktitorka srpske Crkve. Na Fruškoj Gori, na mestu koje je prepoznala kao duhovno, podigla je manastir Krušedol, koji je od tada bio sveti dom porodice Branković i jedno od najznačajnijih srpskih manastirskih središta. U Krušedolu su položene mošti njenoga muža Stefana Despota, a potom i mošti njenih sinova Jovana i Maksima, koji su obojica proglašeni svetima — tako je Krušedol postao manastir svetih Brankovića, svojevrsna porodična grobnica i svetinja.
Angelina je bila ne samo ktitorka nego i aktivna crkvena ličnost. Vodila je prepisku s ruskim knezovima i tražila pomoć za obnovu srpske Crkve i kulture. Bila je poznata po izuzetnoj dobroti prema siromašnima i bolesnima, po milostivosti i gostoprimstvu, koje je iskazivala čak i kada sama nije imala u izobilju. U narodu su je zvali „Majka Angelina”, što govori o blizini i toplini kojom su je Srbi doživljavali — ne kao hladnu vladarku, nego kao majku svega naroda.
U poznim godinama primila je monaški postrig, i kao monahinja upokojila se u miru oko 1520. godine. Sahranjena je u manastiru Krušedolu, gde njene mošti i danas počivaju. Crkva je kanonizovala Angelinu zajedno sa čitavom svetom porodicom Branković, a narod joj se obraća s poštovanjem, naročito žene koje traže pomoć u iskušenjima majčinstva, u brizi za decu i u vremenima kućnih nevolja.
Sveta Angelina je i simbol srpske žene koja u progonstvu ne gubi dostojanstvo ni veru — koja gradi hrамove kada nema kuće, koja čuva mošti svetih kada nema otadžbine, koja vaspitava svece kada ne može da vaspitava narod u slobodi. Zato Srpska Crkva s ljubavlju i ponosom slavi njenu uspomenu 30. jula po julijanskom kalendaru.
Tropar (glas 5)
Despoto srpska i majko svetih, izgnanice blaga srca, koja si Crkvu Hristovu ktitorski ukrašavala i mošti svetih revnosno čuvala, Angelino sveta — moli Hrista Boga, koji te proslavi, da daruje Crkvi srpskoj ustrajnost u veri, a dušama našim večno spasenje.
Kondak (glas 4)
Sveta porodice Brankovića slavna mati, koja si u progonstvu i tuzi nikad ne ostalas bez nade, Angelino despoto — zbrana si nas molitvom tvojom i vezuješ nas za Hrista ljubavlju kojom si vek svoj provela. Ne prestaj moliti za srpski narod koji te zaziva.