Sveta Fotina Samarijanka

Žitije

Sveta ravnoapostolna Fotina Samarijanka poseduje posebno mesto u hrišćanskom predanju kao ona koja je Gospodu Isusu Hristu prva odgovorila sa iskrenim traganjem za istinom, a potom tu istinu neustašivo propovedala sve do mučeničke smrti.

Jevanđelje po Jovanu (glava 4) beleži susret koji se odigrao kod Jakovljevog bunara u Samariji: Isus Hristos, umoran od puta, sedi pored bunara i s njom stupa u razgovor. Žena je išla da zahvati vode u podne — u vreme kada drugi ne hodaju, jer je njena životna prošlost bila takva da je izbegavala susrete s meštanima. Hristos joj otkriva da zna celu njenu istoriju — da je imala pet muževa i da muškarac s kojim sada živi nije joj suprug — ali ne s osudom nego s milosrđem. Ona, zapanjena, pita: „Otkud Ti znaš sve što sam radila?” A On joj odgovara da je On Mesija.

Fotina tada ostavlja krčag s vodom i trči u grad da pozove sugrađane: „Dođite, vidite Čoveka koji mi reče sve što sam radila — ne bi li to bio Hristos?” Tim propovedanjem ona postaje, prema svetoočanskom tumačenju, apostol pre apostola — prva koja iznosi svedočanstvo o Hristovom mesijanstvu.

Predanje Crkve nastavlja priču daleko iza jevanđeoskog zapisa. Nakon Hristovog Vaskrsenja i Silaska Svetog Duha, Fotina je s dve sestre — Anastasijom i Foto — i sa sinovima krenula da propoveda Jevanđelje. Hrišćansko predanje govori da je stigla do samoga Rima, gde je nastavila misionarenje, neustašivo svedočeći o Hristu i pred prostim narodom i pred uglednicima carskog dvora. Zasvedočena je čak i pred dvorjanima cara Nerona.

Zbog neustrašivog ispovedanja vere Fotina i njene pratilje bile su uhapšene. Podvrgnute su raznim mučenjima — prema predanju, nekim od najtežih koji su poznati iz hagiografske literature — a sve su ih podnosile sa čudnom mirom i pouzdanjem. Konačno su bačene u bunar — što je predanje videlo kao simboličan okrug s početnim razgovorom kod Jakovljevog bunara. Tu su primile mučeničku krunu verovatno u vreme Neronove vladavine, oko 66. godine.

Crkva joj je dala naslov „ravnoapostolna” jer njena apostolska revnost i plodnost propovedanja nadmašuju ono što se očekivalo od žena toga vremena, pa i od mnogih koji su nosili zvanično apostolsko zvanje. Njen praznik se slavi 20. marta po julijanskom kalendaru, a spomen njenih sinova i sestara — koji su s njom podneli mučeništvo — slavi se istog dana.

Tropar (glas 8)

Tebi, Gospode, žena Samarijanka na bunaru vodu iziška, Ti pak kao izvor besmrtnosti Sebe joj ponudi. Fotina ravnoapostolna, Jevanđeljem ozarena, do Rima propovedaše Hrista i glavu položi za Njega. Moli Ga da spase duše naše.

Kondak (glas 7)

Veru prihvativši od izvora besmrtnosti, ravnoapostolna Fotino, žeđ svetovnih greha za sobom ostavila si. Od Hrista živu vodu uzavši, hristoljubivima neiscrpno je udelivši. Slava Onome koji te je prosvetlio.