Sveta Prvomučenica i Ravnoapostolna Tekla

Žitije

Sveta Prvomučenica i Ravnoapostolna Tekla živela je u prvom veku hrišćanstva i jedna je od najslavnijih žena u svetu Pravoslavne crkve. Njena priča, sačuvana u starom apokrifnom tekstu „Dela Pavlova i Teklina” (Acta Pauli et Theclae), koji se datuje u drugu polovinu drugog veka, a koji čuva staro usmeno predanje, jeste priča o slobodi vere, hrabrosti žene i silini Božije zaštite nad onima koji mu predano služe.

Tekla je bila mlada devojka iz ugledne porodice u Ikonijumu (danas Konja u Turskoj), verena za uglednog mladića Tamirida. Prema predanju, čuvši apostola Pavla kako propoveda u susednom dvorištu, zaustila se na prozoru i tri dana i tri noći slušala govor o devstvenosti, vaskrsenju i kraljevstvu Božijem, ne mogavši da se odmakne. Pavlove reči o čistoti tela i duše kao uslovu za učešće u Božijem carstvu upalile su u njoj plamen vere i oduševljenja koji više nije mogao da se ugasi.

Raskinula je veridbu, odbila brak i javno ispovedila svoju veru u Hrista. Ovaj čin izazvao je gnev i mladoženje i njene sopstvene majke koja je, u slepilu gneva, zatražila od vlastodržaca da Teklu kazne. Apostol Pavle biva uhapšen i bičevan, a Tekla osuđena na spaljivanje. Predanje kazuje da su plamenovi ustukli pred njom čudesnim putem — pada kiša ili dolazi oblak koji je zaštiti — i da je iz vatre izašla neozleđena.

Pridruživši se apostolu Pavlu u njegovim putovanjima, Tekla je postala njegova bliska saradnica i svedokinja Hristova, ponašajući se poput muškarca-putnika u tadašnjem svetu, sposobna da podnosi sve napore misionarskog puta. U Antiohiji Pisidijskoj drugi put je izvedena pred sud, bacaju je pred divlje zveri na areni — lavovi, medvede, bikovi — ali svaki put čudesna zaštita Božija odvraća životinje od nje. Predanje opisuje i kako se sama bacila u bunar sa zmijama da bi sebe krstila, jer je Pavle do tada nije bio krstio, izgovarajući: „U ime Isusa Hrista krstim se za poslednji dan!”

Po oslobađanju, Tekla je nastavila misionarski rad i uputila se u Seleukiju Isaurijsku (u današnjoj Turskoj), gde je živela i propovedale u pećinama okolnih planina. Govorilo se da je tu provela mnoge decenije u podvigu, isceljavajući bolesnike i privodeći ljude veri. Predanje o njenom skoncu različito se prenosi — prema nekim izvorima, neprijatelji su je gonili i u beku je bila čudesno usisana u stenu i tako zaštićena i uzeta Bogu.

Crkva je Tekli pridodala naslov Prvomučenice — jer je po predanju prva žena koja je stradala za Hrista — i Ravnoapostolne, jer je poput apostola propovedala Jevanđelje. Njen kult bio je izuzetno živ u ranoj Crkvi: crkve posvećene Tekli nalaze se od Carigrada do Egipta, a Sveti Jovan Zlatousti hvalio je njenu veru i hrabrost. I danas je jedna od omiljenih svetiteljki u svim pravoslavnim, ali i rimokatoličkim i orijentalnim hrišćanskim tradicijama. Pravoslavna crkva njenu proslavu obnavlja svake godine 24. septembra po julijanskom kalendaru.

Tropar (glas 2)

Devicom i mučenicom, ravnoapostolnom svedokinjom Hristovom, venčala te je Crkva, Teklo prvomučenico, jer si plamen pogubni ugasila verom, a zveri divlje molitvom savladala. Moli Hrista Boga da spase duše naše.

Kondak (glas 6)

Ostavivši svadbeni venac i sveta raskidavši verigu, prvomučenico Teklo, apostolskim putem pošla si za Pavlom i Hrista propovedala. Tebe Crkva slavi kao ravnoapostolnu i prvu ženu koja je krv prolila za Hrista; ne prestaj se moliti za nas, sluge tvoje.