Sveti Arsenije Srpski Arhiepiskop

Žitije

Sveti Arsenije bio je drugi arhiepiskop Srpske pravoslavne crkve i jedan od najznačajnijih crkvenih ugodnika srpskog naroda. Upisan je u sinaksar i kanonizovan od strane Srpske crkve 1292. godine, a pamti se kao dostojan naslednik i vjeran nastavljač dela Svetog Save — utemeljitelja srpske crkvene samostalnosti.

Arsenije je još kao mlad monah bio blizak Svetom Savi, koji ga je vaspitao u duhu isposništva i crkvene odgovornosti. Prema predanju i istorijskim izvorima, bio je Savin lični učenik i bliski saradnik u organizovanju mlade Srpske arhiepiskopije. Sveti Sava ga je, pred polazak na poslednje hodočašće u Svetu zemlju, odredio za svoga naslednika, prepoznavši u njemu čoveka čvrste vere, bogoslovske mudrosti i administrativnih sposobnosti.

Po Savinoj smrti u Trnovu (14. januara 1235. godine), Arsenije je stupio na arhiepiskopski tron u Žiči — prvoj sedišnjoj crkvi Srpske arhiepiskopije, koju je Sveti Sava podigao. Upravljao je Crkvom punih trideset godina, od 1233. do 1263. godine, u periodu koji je bio istovremeno period rasta i nezavisnosti srpske države i crkvene konsolidacije.

Jedno od najvećih dela Arsenijevog arhijerejskog delovanja bilo je prenos moštiju Svetog Save iz Trnova u Srbiju. Sveti Sava je sahranjen u Trnovu (u Bugarskoj), gde je preminuo, i telo mu je počivalo u tamošnjoj crkvi sve dok Arsenije, s odobrenjem bugarskog kralja, nije uspeo da ishoduje prenos svetih moštiju u srpske krajeve. Mošti su svečano donesene u novopodignutu crkvu u Mileševi — zadužbini kralja Vladislava — i položene u posebno priređenu raku. Taj prenos, obavljen između 1237. i 1239. godine, bio je od ogromnog duhov nog i političkog značaja: srpski narod dobio je u srcu svoga naroda prvosveštenika i zaštitnika, a Mileše va je od tada postala jedno od najsvetijih hodočasničkih mesta.

Arsenije je takođe nastavio Savin posao u zakonodavnom uređivanju Crkve, starao se o disciplini u episkopijama i manastirima, i nastojao da sačuva duhovnu i crkvenu celinu srpskog naroda u vreme kada su političke okolnosti — smena vladara, spoljni pritisci — mogle da ugaze autoritet crkvene institucije. Njegova mudrost, strpljenje i duhovni autoritet bili su snaga Crkve u tom nestabilnom dobu.

Upokojio se oko 1266. godine, a sahranjen je u Peći — kuda je, oko 1253, sedište arhiepiskopije preneto iz Žiče iz bezbednosnih razloga. Srpska crkva ga je kanonizovala 1292. godine, a njegovo ime uvrstila u mesecoslov kao svetog arhijepeja i ugodnika Božijeg čija se zaštita priziva na 28. oktobra po julijanskom kalendaru. Crkva ga slavi kao apostola mira i čuvara svetosavskog predanja.

Tropar (glas 4)

Savinu predanju veran si ostao, Arsenije blaženi, i mošti učitelja svoga u srpsku zemlju prenosi. Crkvu si čuvao u burnim vremenima kao mudar krmanoš lađa Hristovu. Moli Hrista Boga da miruje narod tvoj i da daruje dušama našim veliku milost.

Kondak (glas 3)

Naslednik Savin, a služabnik Hristov, ustoličio si se na prestolu pećkom, oče Arsenije, i predanjem svetiteljskim narod srpski osvetlio. Ti si mošti Prvoga arhiepiskopa srpskome narodu darovao; ne prestaj moliti za nas pred prestolom Svevišnjeg.