Sveti Joanikije II Srpski Patrijarh

Žitije

Sveti Joanikije II, srpski patrijarh i ugodnik Božji, živeo je u jednom od najslavnijih i najsudbonosnijih vekova srpske istorije — u 14. stoleću, kada je srpska država dostigla vrhunac svoje moći, a Srpska crkva uzdigla se na stepen patrijaršije. Rodom je bio iz srpskih zemalja, monašku školu prošao je u okrilju pećke duhovne tradicije, a na arhijerejski tron Srpske crkve stupio je 1338. godine kao naslednik arhiepiskopa Danila II, prihvativši brigu o narodu Božjem u burno ali i veličanstveno vreme.

Joanikijev patrijaršijski rad odvijao se u tijesnoj saradnji sa carem Stefanom Dušanom Silnim, pod čijom rukom je Srbija proširila granice od Dunava do Egejskog mora, obuhvativši Makedoniju, Epir, Tesaliju i znatan deo Albanije i Grčke. Dušan je u svom osvajačkom i državotvornom poslu tražio crkveno utemeljenje svog carskog dostojanstva, a patrijarh Joanikije razumeo je da veličina naroda nije samo u vojnoj moći, nego u duhovnoj ispravnosti i crkvenoj uređenosti. Između cara i patrijarha vladala je plodonosna sloga, kakva je bila ideal vizantijskog razumevanja odnosa crkve i države — simfonija vlasti.

Kruna Joanikijevog arhijerejskog delovanja bila je Saborska skupština u Skoplju 1346. godine, na kojoj je proglašeno Srpsko carstvo, a srpska Arhiepiskopija uzdigla se u rang Patrijaršije. Na tom saboru, koji su potpisali i odobravali i ohridski arhiepiskop i carigradski protosinđel, Joanikije je svečano pomazan i uzdignut za prvog patrijarha srpskog, zauzevši počasno mesto odmah iza carigradskog patrijarha u diptisima pravoslavnih crkava. Taj čin bio je od presudnog značaja za samosvest srpske Crkve i naroda — Srbi nisu više bili samo pokrajinska Crkva, nego ravnopravni u porodici autokefanih pomesnih pravoslavnih crkava.

Kao patrijarh, Joanikije je nastojao da učvrsti crkvenu organizaciju, podigne moralnu razinu sveštenstva i monaštva, te da obnovi i podiže hramove i manastire. Posebna mu je bila briga za Pećku patrijaršiju kao duhovni i administrativni centar srpske Crkve, kao i za svetogorske manastire, pre svega za Hilandar, koji je za vreme njegove uprave primao bogatu carsku pomoć.

Kada je ovaj sveti arhijerej prešao u večnost 1354. godine, sahranjen je u Pećkoj patrijaršiji, gde su njegove mošti postale izvor utešenja i molitve za srpske monahe i vernike. Crkva ga je uvrstila u red svetih, prepoznavši u njemu ne samo crkvenog diplomatu i državnika, nego i istinskog pastira koji je živeo Evanđeljem koje je propoveDAO — u skromnosti, molitvi i brizi za poverenode mu stado Hristovo.

Sveti Joanikije II ostaje uzor arhijereja koji je razumeo da crkvena veličina ne leži u spoljašnjem sjaju, nego u vernosti Hristu i služenju narodu. Slavi se 30. oktobra po julijanskom kalendaru, u vreme jesenjih dana kada priroda priprema mirovinu, a Crkva svedoči da su sveti u Bogu živi zauvek.

Tropar (glas 4)

Naslednik apostola i patrijarh srpski, molitvenik gorljivi za narod Božji, Joanikije sveti, uzdigo si Crkvu Hristovu u Srba na visinu patrijaršijskog dostojanstva, sabravši ovce rasijane pod pastirski štap ljubavi. Moli Hrista Boga da daruje mir Crkvi i spasenje dušama našim.

Kondak (glas 6)

Pastiru blagi i krmčitelju mudrosti, koji si u danima slave srpske stao pred prestol Božji za narod tvoj, sveti Joanikije, ne ostavi ni nas bez molitve tvoje, nego nas saberi u jedno stado Hristovo, da slavimo Boga sa svima svetima u vek veka.