Žitije
Sveti Naum Ohridski, čudotvorac i prosvetitelj slovenskog juga, bio je jedan od najbližih i najvernijih učenika svetih Kirila i Metodija. Njegovo poreklo nije s potpunom sigurnošću utvrđeno — predanje ga vezuje za slovensko pleme Brsjaci iz oblasti oko Ohrida i Prespe — ali je nesumnjivo da je od najranijeg doba svog misionarskog života bio uz svetu braću, deleći s njima sve napore i radosti apostolskog truda.
Naum je učestvovao u velikoj moravskoj misiji — pratio je sveta braća u Veliku Moraviju 863. godine i bio svedok rađanja slovenske pismenosti i bogosluženja na narodnom jeziku. Posle Ćirilove smrti u Rimu (869.) i Metodijevog nastavka misije u Moraviji, Naum je bio uz svog učitelja do kraja. Posle Metodijeve smrti (885.) franački biskupi prognali su njegove učenike iz Moravije, suzbijajući slovensku liturgiju. Naum je zajedno s Klimentom Ohridskim i ostalim učenicima protjeran.
Prognani učenici stigli su u Bugarsko carstvo, gde ih je car Boris-Mihajlo primio s čašću. Naum je proveo prve godine u Preslavu i Plisci, poučavajući bugarsko sveštenstvo i šireći slovensku pismenost i liturgijsko predanje. Tek oko 893. do 900. godine Naum se preselio u Ohrid — tada već pod okriljem bugarskog carstva — gde je Kliment Ohridski bio postavljen za prvog slovenskog episkopa.
Na obali Ohridskog jezera, na mestu koje se i danas zove Sveti Naum, Naum je podigao manastir posvećen svetim Arhanđelima, koji je i danas jedno od najznačajnijih svetilišta slovenskog pravoslavlja. Iz tog manastira nastavio je intenzivnu misionarsku i prosvetiteljsku delatnost — poučavao je sveštenstvo i monahe, prepisivao i umnožavao crkvene knjige, činio dela milosrđa i isceljivao bolesne. Predanje mu pripisuje brojna čudesa, naročito ozdravljenje umobolnih, zbog čega se njegovim moštima i danas slaze bolesnici koji traže iscelenje duše i tela.
Naum se upokojio 23. decembra 910. godine u svom manastiru, okružen braćom-monahima kojima je dao monaški obraz i zasadio ime Božije u duše. Sahranjen je u samom manastiru, a nad grobom je ubrzo počelo da se javlja mnoštvo čudesa, te je Crkva brzo pristupila njegovom proslavljanju.
Sveti Naum je uz Klimenta Ohridskog stub slovenskog pravoslavnog juga. Zajedno s njim čini dvojicu potomaka prosvetiteljskog nasleđa Kirila i Metodija u makedonskim i srpskim zemljama. Ohridska arhiepiskopija — duhovna majka Srpske Crkve — ne može se zamisliti bez Naumovog monaškog i prosvetiteljskog truda.
Naum je zaštitnik svih koji traže iscelenje od duševnih bolesti i svih koji su izgubili snagu vere. Manastir Sveti Naum na obali Ohridskog jezera mesto je hodočašća za pravoslavne vernike iz cele regije i jedan od najlepših i najmirnijih manastirskih kompleksa na Balkanu.
Tropar (glas 4)
Sveti bogomudri oče Aume, prosvetitelju Slovena, monaški obraz nosivši, kao Hristov ugodnik zasijao si čudesima. Žitijom i naukama utvrdi Crkvu, moli Hrista Boga da spase duše naše.
Kondak (glas 2)
Blaženi oče Aume, zvezdo prosvetiteljska, učeniče Kirila i Metodija, manastir na vodi zasnova si i njime bogatstvo nebesko stekao. Moli Hrista Boga, prosvetitelja Slovena, za sve koji s verom pritekaju k tebi.