Content in Serbian
This text is in Serbian. Use your browser's built-in translation (right-click → Translate) or view the original Serbian page. Full English translations are being added gradually.
Žitije
Sveti mučenik Jovan Vladimir, knjaz srpski, živeo je krajem desetog i početkom jedanaestog veka. Bio je vladar Duklje — kneževine koja je obuhvatala primorske i planinske krajeve današnje Crne Gore i severne Albanije. Odlikovao se izuzetnom pobožnošću, krotkošću i skromnošću neuobičajenom za čoveka vladarske krvi, te mu je Crkva nadahnuće pronalazila pre u ikonama svetih nego u ratu i politici.
U vreme kada su bugarski carevi Samuilo i njegovi naslednici vršili snažan pritisak na srpske zemlje, Jovan Vladimir nije mogao da zadrži vojnom silom sve što mu je po pravu pripalo. Oko 997. godine bugarsko oružje primoralo ga je da se skloni u planine, gde ga je, prema predanju, sakrivala božanstvena providnost u samoti i molitvi. Ipak, zarobili su ga bugarski vojnici i odveli pred cara Samuila u zarobljeništvo. I tu se pokazala svetost ovog kneza — čak i u ropstvu čuvao je svoju veru i dostojanstvo, a sam car je zbog toga počeo da ga ceni.
Prema hagiografskom predanju, Kosara, kći cara Samuila, ugledala je Jovana Vladimira i u njega se zaljubila. Zamolila je oca da je uda za srpskog kneza, a car je, uvažavajući njenu molbu i poštujući Jovanovog karaktera, na to pristao. Jovan Vladimir je bio pušten iz zarobljeništva, vratio se u Duklju sa Kosarom kao suprugom i nastavio da vlada svojom kneževinom, sada kao bugarski vazal.
Po Samuilovoj smrti vladavinu je preuzeo Gavril Radomir. Novi bugarski car bio je suroviji i pohotljiviji od oca, a prema Jovanu Vladimiru gajio je duboku zavist zbog kneževe svetosti i opšte ljubavi naroda. Pozivajući se na lažna i lukava obećanja bezbednosti, pozvao je Jovana Vladimira u Prespu. Kada je knjaz stigao, 22. maja 1016. godine, Gavril Radomir mu je dao odrubiti glavu. Prema predanju, Jovan Vladimir je znao kakva ga sudbina čeka, ali nije hteo da izbegne mučeničku smrt — prihvatio je putovanje poput jagnjeta koje ide pred klanje, noseći krst kao simbol svesnog preuzimanja Hristove patnje.
Odmah po pogibiji počela su se javljati čudesa na mestu gde je prolila krv svetoga kneza. Mošti Svetog Jovana Vladimira čuvaju se u manastiru Prečista Krajinska kod Elbasan u Albaniji. Svake godine na dan njegove slave, 22. maja po julijanskom kalendaru, u Elbasanu se organizuje hodočašće vernih, a hristolike svetinje privlače i pravoslavne vernike iz Srbije, Crne Gore i Makedonije. Narodni glas zove ga zaštitnikom pravednih vladara i svedočanstvom da se svetost može doseći i na prestolu, i pod mačem.
Tropar (glas 4)
Pravdom i krotkošću ukrašen, knjaz Dukljanski Jovane, krst Hristov radosno prihvati i glavu svoju za veru položi. Krvlju mučeničkom ovenčan, moli Hrista Boga da spase duše naše.
Kondak (glas 2)
Kneza i mučenika dostojno slavimo, Jovana Vladimira, koji voljom i ljubavlju Hristovom zarobljeništvo, sužanjstvo i smrt podnese. Kao zaštitniku srpskog naroda, prinosimo ti molitvu: ne ostavljaj nas grešnih pred licem Božjim.