Sveti Kralj Vladislav Srpski

Žitije

Sveti kralj Vladislav srpski, treći sin svetoga prvovenčanog kralja Stefana i unuk osnivača srpske države Stefana Nemanje, vladao je srpskom državom od 1234. do 1243. godine. Premda njegova vladavina nije bila duga ni posebno obilježena vojnim podvizima, Vladislav zauzima posebno i neponovljivo mjesto u srpskoj istoriji i duhovnosti: on je kralj koji je prenio mošti svetoga Save u Srbiju i podigao manastir Mileševu koji je i danas jedna od najdragocjenijih svetinja srpskog naroda.

Vladislav je vladao u složenim prilikama: Bugarska je bila moćan susjed i suparnik, Ugarska je prijetila sa sjevera, a unutrašnje srpske prilike bile su nestabilne. Oženio se bugarskom princezom Beloslavom, kćerkom cara Ivana Asena II, što je donijelo privremenu stabilizaciju odnosa sa Bugarskom. Ova bračna veza imala je i praktičnu dimenziju od neprocjenljive vrijednosti za srpsku Crkvu: upravo zahvaljujući dobrim odnosima sa bugarskim dvorom, Vladislav je mogao da pregovara o prenosu tijela svoga strica, svetog Save, koji je preminuo u Trnovu 1236. godine.

Sveti Sava je umro na putu iz Svete Zemlje, na dvoru bugarskog cara Ivana Asena II, i bio tamo privremeno sahranjen. Vladislav je uložio veliki diplomatski napor i donio svečevo tijelo u Srbiju, položivši ga u manastir Mileševu koji je sam podigao u Polimskom kraju, u oblasti Mileševske klisure. Ovaj čin bio je od ogromnog duhovnog i državnog značaja: mošti utemeljitelja srpske Crkve sada su se nalazile u Srbiji, i to u zadužbini živog srpskog kralja, što je Mileševu dalo poseban sjaj i autoritet.

Manastir Mileseva, koji je Vladislav podigao kao svoju zadužbinu i ukop, danas čuva freske koje spadaju u remek-djela vizantijskog i srpskog slikarstva XIII vijeka. Naročito je poznata freska „Bijeli Anđeo” — prikaz anđela na Hristovom grobu — koja je 1962. godine bila jedna od prvih televizijskih slika emitovanih putem satelita u Evropi i postala simbol srpske kulturne baštine u svijetu.

Vladislav je abdicirao oko 1243. godine, kada ga je brat Uroš I zbacio s prijestolja. Ostatak života proveo je povučeno i, prema predanju, u pobožnosti i pokajanju. Sahranjen je u manastiru Mileševi, pored moštiju strica Save. Srpska pravoslavna crkva ga je uvrstila u red svetih pravednika, cijeneći njegovu ulogu u prenosu moštiju svetog Save i gradnji Mileševe kao neprocjenljivi doprinos duhovnom životu srpskog naroda.

Sveti kralj Vladislav se slavi 24. septembra po julijanskom kalendaru. Mošti mu počivaju u Mileševi zajedno sa moštima svetog Save — koje su, nažalost, 1595. godine spalili Turci na Vračarskom brdu u Beogradu, na čijem su se mestu sagradio Hram Svetog Save. Vladislavljeve mošti, međutim, ostale su sačuvane i do danas su izvor milosti i isceljenja za vjernike koji im dolaze na poklonstvo.

Tropar (glas 4)

Vladar srpski i graditelju hramova, prenositelju moštiju svetog Save, koji si zadužbinu svoju Mileševu sjajnom krasotom ukrasio, sveti Vladislave, kralju pravoverni, moli Hrista Boga, da prosvijetli i spase duše naše.

Kondak (glas 2)

Vladislave, krasite svetih vladara, koji si Mileševu Bogu podigao i mošti apostola srpskog Save u nju s poštovanjem prenio, primi pohvalu našeg srca, i moli za nas Hrista, da nam podari mir i spasenje.

O slavi

Sveti kralj Vladislav nije uobičajena krsna slava u srpskim porodicama, ali je njegov spomen živahan u Polimskom kraju i u porodicama iz okoline Prijepolja i Pribojas, gdje se manastir Mileseva nalazi. Lokalno stanovništvo posebno poštuje ovog sveca kao zaštitnika zavičajnog kraja i graditelja jednog od najljepših srpskih manastira.

Manastir Mileseva organizuje liturgijsko slavljenje 24. septembra, a freska „Bijeli Anđeo” i dalje privlači hodočasnike i turiste iz cijelog sveta, podsjećajući na veličinu duhovnog i umjetničkog naslijeđa koje je sveti kralj Vladislav ostavio srpskom narodu.