Žitije
Sveti Maksim Branković, despot srpski i mitropolit vlaški, bio je sin Despota Stefana Brankovića i Svete Angelina Srpske, i brat Svetoga Jovana Brankovića. Rodio se u drugoj polovini 15. veka, u vreme kada je srpska despotovinska porodica živela u progonstvu, lutajući po Albaniji, Italiji i Ugarskoj u potrazi za zaštitom i novim zavičajem. Ta životna škola tuđine, bola i nade oblikovala je Maksimov duhovni lik — naučila ga je da uzda u Bogu, a ne u prolaznoj zemaljskoj moći.
Odrastao je u okrilju porodice koja je bila duboko verujuća i duhom monaškom natopljena. Njegov otac Stefan Despot, uprkos slepoti telesnih očiju, bio je čovek iznimne duhovne prozornosti, a majka Angelina bila je stub pijeteta, dobrote i crkvene revnosti. U takvoj kući Maksim je primao ne samo plemensko nasledstvo srpskog despotizma, nego i nasledstvo svetosti — dar koji je bio dragoceniji od ikakve krune.
Posle smrti starijeg brata Jovana 1502. godine, Maksim je nakratko preuzeo naslov srpskog despota u Ugarskoj. Međutim, svetovna vlast nije bila njegovo pravo polje delovanja. Osećajući poziv ka duhovnome životu, Maksim je primio monaški postrig i krenuo putem arhijerejske službe. Postao je mitropolit Vlaške (Valachia), pastirski upravljajući crkvenim životom u rumunskim oblastima pod duhovnom jurisdikcijom Konstantinopoljske patrijaršije. Kao mitropolit, Maksim je nastojao da u praksi sprovede ono što je naučio u roditeljskom domu — strogoću monaških pravila, brigu za siromašne, revnost u bogosluženju i posvećenost učenju.
Predanje ga opisuje kao čoveka blage naravi, ali čvrstih uverenja — onoga koji nije popuštao u pitanjima vere ni istine, ali koji je svagda s ljubavlju i strpljenjem postupao prema onima koji su grešili. Bio je naslednik beste hesihastičke tradicije svojih duhonošnih predaka, ali i čovek koji je znao da duhovnost mora biti otelovljena u konkretnoj brizi za ljude i u izgradnji crkvenih institucija.
Posle perioda mitropolitske službe u Vlaškoj, Maksim je vratio u srpske krajeve, gde je nastavio svoju duhovnu delatnost kao епископ. Kako je živeo i delovao u teškim vremenima osmanlijske ekspanzije i stalnih pritisaka na hrišćansko stanovništvo Balkana, svaki dan njegovog arhijerejskog rada bio je ujedno i svedočanstvo vere usred nesigurnosti i opasnosti. Nije se povlačio pred iskušenjima — nego ih je prihvatao kao podvigu svojstvene okolnosti.
Upokojio se mirno u prvim decenijama 16. veka, i sahranjen je u manastiru Krušedolu na Fruškoj Gori — istom onom manastiru koji je sagradila njegova majka Angelina, u kome su počivale mošti njegova oca Stefana i brata Jovana. Tako je Krušedol postao svetilište čitave svete porodice Branković, manastir koji u svom okrilju čuva jednu od najsvetlijih familija srpske istorije.
Crkva Srpska slavi Svetog Maksima Brankovića 18. januara po julijanskom kalendaru, u blizini zimskog Bogojavljenja — u vreme kada je nebo blizu zemlji, a svetlost krštenja obasjava svaki ugao pravoslavnog sveta. Obraćamo mu se kao zagovorniku pred Bogom, naročito u vremenima crkvenh iskušenja i duhovnih poteškoća, verujaući da onaj koji je sam nosio arhijerejski teret u teškim vremenima razume nevolju svakog hrišćanina.
Tropar (glas 4)
Sine svete majke Angelina i brate sveca Jovana, Maksime arhijereju i despote — ti si nasleđenu svetost kao blago čuvao i u arhijerejskom zvanju narodu predavao. Moli Hrista Boga da pastiri Crkve Njegove budu revnosni i sveti kao ti, a vernicima da daruje čvrstinu vere i ljubav prema Božjim zapovestima.
Kondak (glas 2)
Iz svete porodice korienom, a arhijerejskim vencem ukrašen, Maksime blaženi, ti si Crkvu Hristovu u teškim vremenima pastirski čuvao. Moli za nas koji se borimo s iskušenjima zemaljskoga veka, da i mi dostignemo večnu radost sa svima svetima.